Άγιος Αθανάσιος ο Κουλιακιώτης

 

Ο Άγιος Αθανάσιος γεννήθηκε το 1749. Καταγόταν από μια κωμόπολη της Θεσσαλονίκης την Κουλιακιά (σημερινή Χαλάστρα), άλλοτε έδρα της επισκοπής Καμπανίας της Μακεδονίας, η οποία υπήχθει το 1930 μ.Χ. στη Μητρόπολη Βεροίας και Ναούσης. Ο πατέρας του ήταν προεστός της χώρας εκείνης και ονομαζόταν Πολύχρους και η μητέρα του Λούλουδα.

Στην αρχή ο Αθανάσιος παρακολούθησε μαθήματα στο Ελληνικό Σχολείο της Θεσσαλονίκης και αργότερα μαθήτευσε κοντά στον Αθανάσιο τον Πάριο. Αργότερα φοίτησε στη Σχολή του Βατοπεδίου στον Άθω, κοντά στον λόγιο διδάσκαλο, Παναγιώτη Παλαμά. Ο Αθανάσιος διακρίθηκε μάλιστα για την πολύ καλή επίδοσή του. Στη συνέχεια, διδάχτηκε και τη Λογική του Ευγενίου, έχοντας δάσκαλο τον Νικόλαο Τζαρτζούλιο, ο οποίος αποστάλθηκε στον Άθωνα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Όταν έφυγε ο διδάσκαλος του από την Αθωνιάδα προς την Κωνσταντινούπολη, τον ακολούθησε και ο Αθανάσιος.

Μετά από περίπου δύο έτη επέστρεψε στο Άγιο Όρος και στο διάστημα αυτό επισκέφτηκε και την ιδιαίτερη πατρίδα, την Κουλακιά. Εκεί υπήρχε Βασιλικός Μελτζιχανάς (τόπος θρησκευτικών συγκεντρώσεων), τον οποίο συνήθιζε, όταν βρισκόταν στο χωριό του, να επισκέπτεται, για να συζητά και να ακούει διάφορες ειδήσεις.

Μια μέρα μαζί με τον Αθανάσιο βρίσκεται εκεί και κάποιος εμίρης. Κατά τη συζήτηση ο Αθανάσιος, που γνώριζε την τουρκική και την αραβική γλώσσα, ανέφερε στον εμίρη προφορικά τις λέξεις που συνόψιζαν την μουσουλμανική πίστη. Ο εμίρης, όμως, μόλις άκουσε την απλή εκφορά των συγκεκριμένων λόγων τη θεώρησε τέλεια ομολογία πίστης και είπε προς τον Αθανάσιο πως έκανε σαλαβάτι (ομολογία) και έγινε Οθωμανός. Ο Αθανάσιος εξήγησε πως η απλή εκφορά από μέρος του λέξεων στις οποίες περικλειόταν η οθωμανική πίστη δε σήμαινε πως και ο ίδιος ασπαζόταν αυτή την πίστη. Ο Τούρκος αξιωματούχος δεν πείστηκε και τον παρέδωσε στον Οθωμανό επιστάτη του Μελτζιχανά, ζητώντας του να τον προσέχει έως ότου ο ίδιος επιστρέψει. Εκείνος έφυγε αμέσως για τη Θεσσαλονίκη και παρουσιάστηκε στον Μουλά, στον οποίο δήλωσε ότι ο Αθανάσιος ομολόγησε την πίστη τους, μα κατόπιν άλλαξε γνώμη και την αρνήθηκε περιπαίζοντας την. Τότε ο Μουλάς έδωσε εντολή να φέρουν τον Αθανάσιο στη Θεσσαλονίκη. Έτσι τον έφεραν για να ακούσει από τον ίδιο την υπόθεση της κατηγορίας.

Ύστερα από αρκετές μέρες, απαίτησε να τον φέρουν και πάλι μπροστά του για να τον εξετάσει. Όταν διαπίστωσε, όμως, ότι ο Αθανάσιος παρέμενε σταθερός, εξέδωσε εναντίον του καταδικαστική απόφαση. Έτσι τον παρέλαβαν οι δήμιοι και τον απαγχόνισαν έξω από την πόλη στην περιοχή Ξηροκρήνη της Θεσσαλονίκης. Το μαρτύριο του αγίου Αθανασίου, που ήταν 25 ετών, έλαβε χώρα στις 8 Σεπτεμβρίου του 1774.

Ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής Ξηροκρήνης επί της οδού Λαγκαδά, θεμελιώθηκε το 1897 με μέριμνα της τότε Ελληνικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, εγκαινιάστηκε το 1900 και αποτελεί ιστορικό μνημείο της περιοχής. Το Ιερό Παρεκκλήσιο Νεομάρτυρος Αθανασίου του εν Ξηροκρήνη μαρτυρήσαντος, βρίσκεται εντός του άλσους της Αγίας Παρασκευής κοντά στον ομώνυμο ναό και αφιερώθηκε στον νεομάρτυρα Αθανάσιο που μαρτύρησε σε εκείνο το σημείο το έτος 1774.